Historia Parafii

Nazwa miejscowości Cieksyn pochodzi od miana osobowego Cieksza, uformowanego od słów cieknąć lub ciec. Najstarsza wzmianka źródłowa świadcząca o istnieniu tutejszej parafii pochodzi z 1423 r. W niektórych, zwłaszcza XIX-wiecznych materiałach, wiąże się początki świątyni w Cieksynie, z umieszczonym na belce łuku tęczowego rokiem 1162, widocznym do czasów I wojny światowej. Jednak analiza dostępnej bazy źródłowej, jak również ogólne ustalenia dotyczące rozwoju sieci ośrodków duszpasterskich na Mazowszu, skłaniają do stwierdzenia, że powstanie parafii Cieksyn należy raczej datować na XIV stulecie. Prawdopodobnie fundatorem parafii był rycerz Falenta, wzmiankowany w dokumencie z 28 listopada 1459 r. Nie wiadomo, czy wywodził się z rodu Bielińskich h. Junosza, którzy co najmniej od XIV w. byli właścicielami Cieksyna i okolicznych miejscowości.

W 3 ćwierci XVI w. (na cegle wyryty 1569 r.) bp Jakub Bieliński (zm. 1583 r.) sufragan płocki oraz jego bratankowie Jan Borukowski (zm. 1584 r.) biskup przemyski, podkanclerzy koronny i Piotr Borukowski (zm. 1587 r.) opat benedyktynów płockich, kanonik płocki ufundowali w rodzinnych dobrach świątynię w formie, którą możemy oglądać współcześnie. Wykonanie prac powierzono słynnemu na Mazowszu budowniczemu Janowi Baptyście z Wenecji. Dzieło zakończyła uroczysta konsekracja, dokonana w 1580 r., przez inicjatora bpa Jakuba Bielińskiego.

W przekazach źródłowych zachowały się wzmianki o rozgrywających się na tym obszarze wydarzeniach historycznych. Wspomnieć można chociażby o olbrzymich zniszczeniach, jakie przyniosła II wojna północna z lat 1655—1660, nazywana potopem szwedzkim. W szlak działań wojennych armii napoleońskiej, podczas tzw. pierwszej wojny polskiej (1806–1807), wpisała się potyczka rozegrana pod Borkowem 24 grudnia 1806 r. W trakcie Powstania Styczniowego, 26 sierpnia 1863 r. proboszcz cieksyński ks. Kacper Strusiński, został wzięty jako zakładnik przez przechodzący przez Cieksyn oddział wojsk rosyjskich, gdyż uznano, że dźwięk dzwonów kościelnych (de facto wzywający wiernych na poranną Mszę Św.), miał ostrzec oddziały powstańcze przed zbliżającym się nieprzyjacielem. Działania zbrojne rozgrywały się na omawianym obszarze podczas dwóch wojen światowych. Krwawe zmagania nad Wkrą pod Borkowem toczone były również w 1920 r., w ramach bitwy warszawskiej.